Τετάρτη, 21 Οκτωβρίου 2015

Πώς γράφτηκε ο ύμνος του ΕΛΑΣ


ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΚΙΩΝΗΣ






Ποιος (από την «από εδώ» ή από την «από εκεί» πλευρά) δεν έχει τραγουδήσει ή ακούσει τους στίχους αυτούς του Υμνου του ΕΛΑΣ, του Ελληνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού - της μεγαλύτερης αντιστασιακής οργάνωσης της Κατοχής;
Λίγοι όμως θα γνωρίζουν πώς γράφτηκε το πιο γνωστό και δημοφιλές αυτό τραγούδι πριν από 60 και κάτι (για την ακρίβεια τον Μάρτιο του 1944), δύο χρόνια μετά την ίδρυση του ΕΛΑΣ με επικεφαλής τον Αρη Βελουχιώτη.
Το έργο της δημιουργίας του ανέλαβαν δύο κυρίες της λογοτεχνίας μας - οργανωμένες στην Αντίσταση: Η Ελλη Αλεξίου και η Σοφία Μαυροειδή - Παπαδάκη (έχουν φύγει και οι δύο από τη ζωή) - και αφηγήθηκαν το πώς σ' ένα αφιέρωμα του περιοδικού «Τετράδιο», πριν από 30 χρόνια.
Πεζογράφος η Ελλη Αλεξίου, ποιήτρια κυρίως η Σοφία Μαυροειδή - Παπαδάκη και επιπλέον, δασκάλες και οι δύο. Κι ας πούμε απ' την αρχή ότι η πρώτη μετέφερε την εντολή της γραφής του Υμνου στη δεύτερη, παρουσία ενός άνδρα, που δεν ήταν άλλος από τον συνθέτη του Υμνου Νίκο Τσάκωνα.
Αφηγείται η Ελλη Αλεξίου:
«Τον Μάρτιο του 1944, ένα απόγευμα, ήρθε στο σπίτι μου στην Καλλιθέα ένας άγνωστος που μου έφερε η Βούλα Δαμιανάκου (σ.σ. η γνωστή συγγραφέας και αγωνίστρια). Μου είπε ότι ερχόταν από το βουνό κι έφερνε εντολή σε μένα, που είχα την ευθύνη τριών ομάδων λογοτεχνών του ΕΑΜ, να γραφτεί απ' τους ποιητές τους εαμικούς ένας Υμνος για τον ΕΛΑΣ. Μου είπε όμως ότι ο Υμνος έπρεπε να είναι έτοιμος σε πέντε μέρες, που θα έφευγε πάλι για πίσω».
Ο άγνωστος εκείνος, που δεν αποκάλυψε ποιος είναι, ήταν, έμαθαν αργότερα, ο συνθέτης - αγωνιστής Νίκος Τσάκωνας.
Η Ελλη Αλεξίου σκέφτηκε ότι η πιο κατάλληλη να γράψει τον Υμνο ήταν η φίλη, συνάδελφος, συναγωνίστρια και, επιπλέον, γειτόνισσά της, Σοφία Μαυροειδή - Παπαδάκη. Την επισκέφθηκε, λοιπόν, με τον άγνωστο, άκουσε εκείνη τι ήθελαν και στρώθηκε αμέσως στη γραφή.
Την επομένη οι δύο γυναίκες συναντιούνται και κατευθύνονται στην πλατεία Συντάγματος. Κι εκεί «ενώ οι Γερμανοί κυκλοφορούσαν στη λιακάδα, η Σοφία απάγγελνε στο αυτί μου τον Υμνο. Τον άκουα στην αρχή ήρεμα, αλλά όταν φτάσαμε πια στην οδό Σταδίου, εγώ έκλαψα».
Ο Υμνος δόθηκε στον άγνωστο που επανήλθε κι έφυγε στο βουνό.
Οι ίδιες τον άκουσαν στην απελευθέρωση, σε μια διαδήλωση στην Ομόνοια, από μια τετραμελή μπάντα που τον έπαιζε σ' ένα μπαλκόνι.
Και καθώς κοίταζαν προς το μπαλκόνι «αυτός που ήταν επικεφαλής και διεύθυνε την ορχήστρα άρχισε να ρίχνει κάτι χαρτάκια. Εσπευσα να πάρω ένα από εκείνα τα χαρτάκια. Προς μεγάλη μου έκπληξη βλέπω ότι ήταν ο Υμνος που μου είχε απαγγείλει η Σοφία».


Αφηγείται η Σοφία Μαυροειδή η ποιήτρια του Υμνου:
«Σ' εκείνη την έξαψη, που μ' έκανε να συνθέσω αυτό το τραγούδι μέσα σε μια νύχτα, έχω την εντύπωση πως πολύ είχε συντελέσει η γύρω πραγματικότητα».
Ο Υμνος περιελήφθη στο ποιητικό βιβλίο της Μαυροειδή - Παπαδάκη «Της Νιότης και της Λευτεριάς», που κυκλοφόρησε το 1946 απ' τις εκδόσεις «Νέα βιβλία», με ξυλογραφίες του Α . Τάσσου και τιμήθηκε με το Βραβείο Εθνικής Αντίστασης. Στην εισήγηση που έκανε για τη βράβευση ο Μάρκος Αυγέρης εξαίρει ιδιαίτερα τον «Υμνο του ΕΛΑΣ», «που αγαπήθηκε τόσο απ' τον λαό και κατά κάποιον τρόπο δικαιώθηκε κιόλας από τη ζωή...».

πηγή : ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 18/09/2004



Ο ύμνος του ΕΛΑΣ

Με το ντουφέκι μου στον ώμο
σε πόλεις κάμπους και χωριά
της λευτεριάς ανοίγω δρόμο
της στρώνω βάγια και περνά

Εμπρός Ε.Λ.Α.Σ. για την Ελλάδα
το δίκιο και τη λευτεριά
σ’ ακροβουνό και σε κοιλάδα
πέτα πολέμα με καρδιά

ένα τραγούδι είν’ η πνοή σου
καθώς στη ράχη ροβολάς
και αντιλαλούν απ’ τη φωνή σου
καρδιές και κάμποι Ε.Λ.Α.Σ. Ε.Λ.Α.Σ.

Παντού η Πατρίδα μ’ έχει στείλει
φρουρό μαζί κι εκδικητή
κι απ’ την ορμή μου θ’ ανατείλει
καινούργια λεύτερη ζωή

Με χίλια ονόματα μία χάρη
ακρίτας ειτ’ αρματολός
αντάρτης, κλέφτης, παλληκάρι
πάντα ειν’ ο ίδιος ο λαός.

Στίχοι: Σοφία Μαυροειδή-Παπαδάκη
Μουσική: Νίκος Τσάκωνας

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου